۲۰
آذر
🦉معرفی گونه
نزدیک غروب آفتاب در یکی از گشتهای طبیعتگردی در ارتفاعات دیزباد بالا، نسیمی ملایم را از پشت سر احساس کردم وقتی برگشتم و به عقب نگاه کردم بر روی برآمدگی سنگی در دل صخرهها، با حضوری مواجه شدم که بهسادگی فراموش نمیشود؛ جغدی بزرگجثه، با چشمانی نارنجی–کهربایی نافذ و «گوشپر»هایی برجسته که بیحرکت، اما کاملاً هوشیار، بر فراز صخره ایستاده بود. پروازش آنقدر بیصدا و آرام بود که تا فاصله دو متری هم متوجه آن نشدم. به همین دلیل است که این جانور به عنوان یکی از موفقترین پرندگان شکاری محسوب میشود. این تصویر با گوشی شخصی و از فاصلهای حدود ۲ متری ثبت شده است؛ فاصلهای کم که بهخوبی عظمت، آرامش و اقتدار این شکارچی شبزی را نشان میدهد. این جانور دومین ثبت رسمی بخش «من و طبیعت» است؛ چرا که حضور آن نشانهای روشن از سلامت اکوسیستم و زنجیره غذایی منطقه به شمار میرود.
🔎تشخیص گونه
بر اساس بررسی دقیق ویژگیهای ظاهری، زیستگاه و تطابق با گونههای ثبتشده ایران: نام گونه (تشخیص قطعی) جغد شاخدار بزرگ Bubo bubo است.
ویژگیهای تشخیصی:
- جثه بسیار بزرگ در میان جغدها
- گوشپرهای (شاخمانند) بلند و مشخص
- چشمان درشت با عنبیه نارنجی–کهربایی
- پرهای خالدار قهوهای–کرم با استتار عالی
- نشستن روی صخرههای باز (رفتار رایج این گونه)
- زیستگاه کوهستانی و نیمهخشک – کاملاً منطبق با منطقه دیزباد
نکته مهم: جغد شاخدار بزرگ، بزرگترین گونه جغد در ایران است و مشاهده آن در روز (یا گرگومیش) اتفاقی نسبتاً نادر محسوب میشود.
📝مشخصات گونه
نام گونه |
جغد شاخدار بزرگ |
نام علمی |
Bubo bubo |
خانواده |
Strigidae (جغدان واقعی) |
وضعیت فعالیت |
شبزی (گاهاً در گرگ و میش) |
اندازه |
طول بدن تا 75 سانتیمتر |
فاصله بالها |
تا اندازه 180 سانتیمتر |
رژیم غذایی |
پستانداران کوچک، پرندگان، خزندگان |
زیستگاه |
کوهستانها، صخرهها و مناطق نیمه بیابانی |
اهمیت اکولوژیک |
رأس زنجیره غذایی- تنظیم جمعیت جوندگان |
وضعیت حفاظتی |
کمترین نگرانی- اما حساس به تخریب زیستگاه |
وضعیت ثبت |
مشاهده مستقیم و ثبت تصویری در منطقه دیزباد بالا |
📸اهمیت مشاهده و ثبت
۱. شاخص سلامت اکوسیستم:
حضور جغد شاخدار بزرگ نشاندهنده وجود زنجیره غذایی کامل در منطقه است. این گونه تنها در زیستگاههایی پایدار باقی میماند که طعمه، آرامش و پناهگاه کافی وجود داشته باشد.
۲. نقش کلیدی در کنترل آفات:
این جغد یکی از مهمترین شکارچیان طبیعی موشها و جوندگان است. حذف یا کاهش آن میتواند تعادل اکولوژیک را بهطور جدی برهم بزند.
۳. ارزش رفتاری مشاهده:
حضور جغد شاخدار بزرگ نشاندهنده وجود زنجیره غذایی کامل در منطقه است. این گونه تنها در زیستگاههایی پایدار باقی میماند که طعمه، آرامش و پناهگاه کافی وجود داشته باشد.
۲. نقش کلیدی در کنترل آفات:
این جغد یکی از مهمترین شکارچیان طبیعی موشها و جوندگان است. حذف یا کاهش آن میتواند تعادل اکولوژیک را بهطور جدی برهم بزند.
۳. ارزش رفتاری مشاهده:
- نزدیکی نسبی جانور (حدود ۲ متر) بدون واکنش تهاجمی نشان میدهد که:
- جانور احساس تهدید شدید نکرده
- محیط اطراف هنوز از فشار انسانی بالا رنج نمیبرد
- رفتار طبیعی گونه حفظ شده است
📛رعایت نکات ضروری
- هرگز به جغد نزدیک نشوید یا آن را دنبال نکنید
- از فلاش دوربین استفاده نکنید (آسیب به بینایی)
- جوجهها را لمس نکنید؛ والدین معمولاً در نزدیکی هستند
- حضور طولانیمدت در محل لانه میتواند باعث ترک آن شود
جغدها معمولاً شبزی هستند و مواجهه آنها با انسان بسیار نادر است و موارد اندکی از حمله جغدها به انسان گزارش شده اما درنظر داشته باشید که یک جغد شاخدار آنقدر بزرگ هست تا بتواند یک نوزاد را با خود ببرد لذا در طبیعت مراقب احترام به حریم این جانوران ارزشمند باشید.
📌جغدها دشمن انسان نیستند؛ دشمن جهل و تخریب زیستگاهاند.
🌟 جمعبندی نهایی
ثبت جغد شاخدار بزرگ در ارتفاعات دیزباد بالا، دومین گام بخش «من و طبیعت» را به یکی از ارزشمندترین ثبتها تبدیل میکند؛ گونهای باشکوه، خاموش و قدرتمند که قرنهاست نگهبان شبهای کوهستان است. این جغد نه نشانه شومی است، نه افسانه؛ بلکه نماد تعادل، هوشمندی و اقتدار طبیعت است.
💬امیدوارم این بخش به آرشیوی علمی–تصویری از حیاتوحش ایران تبدیل شود. اگر شما هم تجربهای مشابه، مشاهدهای خاص یا دانشی درباره گونههای بومی دارید، خوشحال میشوم در بخش نظرات با من و دیگران به اشتراک بگذارید. طبیعت را باید دید، شناخت و با احترام روایت کرد. ثبتهای بعدی بهزودی منتشر میشوند…🌿📸
